ABC در Power BI؛ کاملترین راهنمای تحلیل ABC از اکسل و دکس تا انبارداری و بیمارستان
تحلیل یا روش آنالیز ABC چیست؟ چرا پیاده سازی روش آنالیز ABC در Power BI و اکسل اهمیت دارد؟ چرا در مدیریت موجودی، مدیریت انبار، تحلیل مصرف دارو، و حتی در بخش درمان و بیمارستانها اینقدر مهم است؟ در سالهای اخیر ابزارهای تحلیلی مانند Power BI و اکسل باعث شدهاند نحوه انجام آنالیز ABC بسیار سریعتر و دقیقتر شود. در این مقاله، کاربردهای تحلیل ABC در حوزههای مختلف مانند آنالیز ABC کنترل موجودی، آنالیز ABC در انبار، آنالیز ABC دارو و آنالیز ABC در بیمارستان بررسی میشود و در ادامه، روش انجام آن در اکسل و سپس در Power BI آموزش داده خواهد شد.
این مقاله به گونهای نوشته شده که هم مدیران انبار و مالی و هم متخصصان حوزه درمان، داروخانهها، مدیران بیمارستان و تحلیلگران داده بتوانند از آن استفاده کنند. برای سایر روش ها مثل روش پارتو در Power BI می توانید به سایر مقالات آموزش Power BI مراجعه کنید.
آنالیز ABC چیست و چه کاربردی دارد؟
آنالیز ABC چیست؟
آنالیز ABC یک روش طبقهبندی اقلام بر اساس ارزش مصرف سالیانه آنها است. این روش در مدیریت موجودی و کنترل انبار برای تمرکز بر اقلام ارزشمند به کار میرود. اصل ماجرا از قانون پارتو میآید: معمولاً بخش کوچکی از اقلام بیشترین ارزش ریالی را تشکیل میدهند. بر این اساس اقلام به سه گروه تقسیم میشوند:
گروه A: تعداد کم، ارزش مصرف زیاد
گروه B: تعداد متوسط، ارزش متوسط
گروه C: تعداد زیاد، ارزش مصرف کم
این تقسیمبندی به تصمیمگیری بهتر کمک میکند:
چرا باید برای ۵٪ از کالاهایی که ۷۰٪ ارزش مالی دارند مدیریت سختگیرانهتر داشت؟ چرا اقلام کمارزش را انبار نکنیم یا حاشیه مصرف آنها را افزایش ندهیم؟همین سوالات باعث شد روش آنالیز ABC یکی از پایههای کنترل موجودی، تحلیل دارویی و مدیریت منابع در سازمانها شود.
در این مقاله در سایت آکادمی علم داده ایران در قالب یک ویدیو آموزشی به بررسی انجام روش آنالیز ABC در Power BI به کمک دکس (DAX) و اکسل می پردازیم. برای دانلود فایلهای مورد استفاده در این آموزش بر روی لینک کلیک کنید.
روش آنالیز ABC در چه مواردی استفاده میشود؟
آنالیز ABC کنترل موجودی
برای انبارهای کارخانه، سازمانها، فروشگاهها و واحدهای تولیدی. این کاربرد یکی از رایجترین موارد استفاده است و کمک میکند هزینه انبارداری کاهش یابد.آنالیز ABC در انبار
برای تعیین اولویت سفارشگذاری، کنترل نقطه سفارش، تعیین حداقل موجودی و برنامهریزی خرید.آنالیز ABC در اکسل
بسیار محبوب است چون اکثر سازمانها دادههای موجودی را در اکسل نگهداری میکنند.آنالیز ABC دارو و آنالیز ABC دارویی
مخصوص بیمارستانها و داروخانهها برای مدیریت مصرف دارو، کاهش خطاهای تأمین و جلوگیری از هدررفت منابع.آنالیز ABC در بیمارستان
برای مدیریت تجهیزات پزشکی، دارو، مواد مصرفی اتاق عمل و حتی هزینهکرد واحدها.آنالیز ABC چیست در مدیریت بیمارستان؟
در این محیط، هدف جلوگیری از کمبود داروهای حیاتی و بهینهسازی بودجه است.
به طور خلاصه، نحوه انجام آنالیز ABC هرجایی مفید است که تعداد زیادی کالا داریم و باید از میان آنها مهمترینها را شناسایی کنیم.
روش آنالیز ABC در اکسل چگونه انجام میشود؟
اگرچه امروز ابزارهای هوش تجاری مانند Power BI رایج شدهاند، اما هنوز آنالیز ABC در اکسل یکی از پرکاربردترین روشهاست. دلیلش هم سادگی و در دسترس بودن اکسل برای همه کاربران است. در این بخش، مراحل انجام کار به صورت گامبهگام تشریح شده است تا قابل استفاده برای انبارها، بیمارستانها و داروخانهها باشد.
مرحله اول: آمادهسازی دادهها
برای تحلیل ABC نیاز به سه ستون اصلی دارید:
نام کالا یا دارو
مقدار مصرف یا تعداد مصرف سالانه
قیمت یا ارزش ریالی هر واحد
اگر در بیمارستان هستید، ستونها میتواند شامل کد دارویی، مقدار مصرف ماهانه و قیمت مصرف باشد تا بتوانید آنالیز ABC دارویی و آنالیز ABC در بیمارستان را انجام دهید.
مرحله دوم: محاسبه ارزش مصرف سالانه
ستون «مقدار * قیمت» باید محاسبه شود. این ستون پایه تحلیل شماست. در آنالیز ABC کنترل موجودی نیز همین ستون اصلیترین معیار است.
مرحله سوم: مرتبسازی نزولی
دادهها را بر اساس ارزش مصرف از زیاد به کم مرتب کنید. این کار مشخص میکند کدام کالاها بیشترین سهم از هزینه شما را دارند. در آنالیز ABC دارو معمولاً ۲۰ درصد داروها حدود ۷۰ درصد هزینه مصرف را تشکیل میدهند.
مرحله چهارم: محاسبه درصد تجمعی
برای بهدست آوردن گروههای A ، B و C باید درصد تجمعی سهم مصرف را حساب کنید. این مقدار معمولاً با فرمول زیر انجام میشود:
روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
مرحله پنجم: تعیین رده A , B , C
پس از محاسبه درصد تجمعی:
کمتر از ۷۰٪ → گروه A
بین ۷۰ تا ۹۰٪ → گروه B
بیش از ۹۰٪ → گروه C
در بیمارستان این مرزبندی گاهی متفاوت است، اما روش کار یکسان است.
این مراحل پایه آنالیز ABC در اکسل هستند و در اکثر انبارها و بیمارستانها همین روش انجام میشود. اگر دادهها زیاد باشند یا نیاز به داشبورد مدیریتی باشد، معمولاً سازمانها سراغ ABC در Power BI میروند.
روش آنالیز ABC در Power BI چگونه انجام میشود؟
تحلیل ABC در Power BI بسیار قدرتمندتر از اکسل است، چون امکان:
اتصال به دیتابیسها
بهروزرسانی لحظهای
مدلسازی داده
گزارشسازی پیشرفته
ساخت داشبوردهای مدیریتی
را فراهم میکند. همچنین برای مکانهایی مثل انبارهای بزرگ، بیمارستانها و سازمانهایی که روزانه صدها آیتم مصرف دارند، Power BI بهترین انتخاب است.
مرحله اول: مدلسازی داده
برای انجام تحلیل ABC در Power BI معمولاً دو جدول نیاز دارید:
جدول کالا (یا جدول دارو)
جدول تراکنشها یا مصرف اقلام
مدل ستارهای (Fact + Dimension) بهترین روش است.
مرحله دوم: محاسبه ارزش مصرف
با یک Measure ساده میتوان ارزش مصرف را بر حسب ریال یا دلار یا هر واحد پولی محاسبه کرد.در بیمارستانها این Measure برای محاسبه ارزش مصرف دارو در ماه یا سال استفاده میشود.
مرحله چهارم: ساخت ستون تجمعی
آیا این نوشته برایتان مفید بود؟
